De naam Jan Modderman
Jan Modderman (1747-1790) was met zijn broer Tonco en zijn stiefbroer Forsten directeur-eigenaar van een papiermolen ten zuiden van de stad Groningen, daar waar nu het openluchtzwembad “de Papiermolen” staat. Met zijn broer Tonco bezat Jan bovendien enige scheepswerven in het westen van de stad Groningen. Jan was ook de eerste Nederlander die met succes een zelfgemaakte papieren heteluchtballon, ‘bemand’ met een vogeltje in een kooi liet opstijgen vanaf één van hun scheepswerven. Deze landde vervolgens veilig in de buurt van het 15 kilometer zuidelijker gelegen Bunne in Drenthe. Hij was tevens één van de oprichters van de eerste Groninger vrijmetselaarsloge in 1772. De ondernemer Jan Modderman zelf stond destijds bovenal bekend als een in vele opzichten vooruitstrevend , opbouwend en vernieuwend persoon. De sociaal-maatschappelijke oriëntatie en voorbeeldstellende respectvolle wijze waarop Jan Modderman met zijn broers als industriële werkgevers gefunctioneerd hebben gaf de oprichters van de stichting aanleiding juist zíjn naam te kiezen voor de stichting.
Historie Jan Modderman Stichting
De Jan Modderman Stichting werd op 19-11-99 opgericht door enkele Groningers, leden van verschillende Groninger vrijmetselaarsloges, die het doel in de statuten beschreven als “het leveren van bijdragen ter bevordering van bewustwordingsprocessen, welke dienen tot verbetering van het sociaal- maatschappelijk samenleven en het welzijn van alle mensen". Dit onder het motto “respectvol zoeken naar dat wat ons mensen verbindt en wegnemen wat ons verdeelt” . Dit indachtig het omgekeerde doemscenario waar we steeds vaker tegenaan lopen: als we géén verbinding met elkaar zoeken dan weten we dat het uiteindelijk verkeerd gaat met deze wereld.
Het bestuur bestaat inmiddels uit personen met zeer verschillende achtergronden.
De kick off in 2001
Voor de eerste keer werd in 2001 onder grote belangstelling van ca 250 aanwezigen een manifestatie gehouden in de Der Aa - Kerk te Groningen. Relatief onbekende mensen wier maatschappelijke activiteiten recent hadden bijgedragen tot het welzijn van mensen werden toen extra in het licht gezet. De symbolische prijs was een bronzen ‘replica’ van de papieren luchtballon van Modderman gemaakt door de kunstenaar Hans Mes (zie hiernaast). Tevens was er een geldprijs van €10.000 aan verbonden. Deze prijs werd uitgereikt aan de theatergroep LUNA voor hun theaterstuk ‘vrouwen van Troye’, een stuk dat aandacht vroeg voor de te vaak achtergestelde positie van de vrouwen in de wereld. De openingsrede werd gegeven door Jacques Wallage, Burgemeester van Groningen. Tevens sprak ondermeer de randstedelijke Imam Abdulwahid van Bommel (deze laatste als plaatsvervangend gastspreker van de juist ervoor overleden spreker/ rechtsfilosoof mr. Jan Glastra van Loon).
Ervaring en conclusie
De eerste activiteit van de stichting in de Der Aa - Kerk was een eclatant succes. Echter vanwege de hoge kosten van de eerdere opzet is besloten de activiteiten op een andere manier voort te zetten.
Gekozen is om met behoud van de doelstelling, jaarlijks een inspirerende lezing te houden met een aansprekende spreker gevolgd door een gedachtenwisseling tussen de spreker en het publiek; het geheel omlijst met muziek en eindigend met een drankje. Hiermee was de cyclus ‘Jan Modderman Lezingen’ geboren. De organisatiekosten van deze Jan Modderman Lezingen worden nu gefinancierd uit bijdragen van partnerbedrijven (zie onder Partners).
Bovendien is er nu, in samenwerking met de Triodos Bank, een goed doel aan de cyclus verbonden: de op het vergroten van bestaanszekerheid gerichte en zeer succesvolle ontwikkelingshulpformule Microkrediet. Dit is het verstrekken van zeer goedkope leningen voor het opstarten van de kleinst mogelijke bedrijfsactiviteit in ontwikkelingslanden, het mamma-pappabedrijf: een directe, stimulerende en zeer effectieve en vooral duurzame vorm van hulp vanaf en aan de basis van de economie in de armste gebieden ter wereld. Dit bieden van een financieringsmogelijkheid via microkredieten leidt mensen van bestaansrecht naar bestaanszekerheid. Een microkrediet leidt tot vergroting van de zelfstandigheid, tot het vergroten van het gevoel van eigenwaarde en het geven van inhoudelijke betekenis aan verantwoordelijkheid voor de achterliggende gezinnen. Particulieren en bedrijven in Nederland kunnen mensen helpen bedrijfjes te starten in de ontwikkelingsgebieden. De Jan Modderman Stichting wil particulieren en ondernemers in Noord-Nederland hiervan meer bewust maken en deze unieke vorm van helpen dichterbij brengen. (zie het motto: zoekt naar dat wat mensen verbindt en neemt weg wat hen scheidt)
De 1ste Jan Modderman Lezing in 2006 met Huub Oosterhuis met de inleiding “Waar haalt een mens het vandaan” was met een totaal gevulde Nieuwe Kerk te Groningen een groot succes.
De 2de Jan Modderman Lezing in 2007 met Ivo Opstelten, Burgemeester van Rotterdam met als thema “Bruggenbouwen in een inter-culturele samenleving” werd op 27 oktober gehouden. Door de grote toegankelijkheid van de spreker en de gerichte vragen bij de gedachtenwisseling met het publiek kreeg deze bijeenkomst snel het karakter van een huiskamerbijeenkomst.
De 3de Jan Modderman Lezing in 2008 met Herman van Veen, cabaretier en vooral medemens. De presentatie droeg de titel: ’Kan iemand mij vertellen hoe dat moet? Over vaders, moeders en kinderen in een meedogenloze wereld’. Door Herman van Veen’s voordracht kreeg dat jaar naast Micokrediet ook Rechten van het Kind aandacht.
De 4de Jan Modderman Lezing in 2009 met Twan Huys, journalist. Tijdens de presentatie met de titel ’New York en de eeuwige jacht naar geluk’ deelde hij divers observaties met het publiek. Deze lardeerde hij met interessante overpeinzingen, waardoor de presentatie bij velen van het publiek is blijven hangen.
De 5de Jan Modderman Lezing in 2010 met Herman Wijffels, hoogleraar Duurzaamheid en Maatschappelijke verandering. Hij heeft zijn beeld gegeven van de huidige economische, financiële, sociale en maatschappelijke situatie, waarbij vraagstukken van een mondiaal karakter, zoals aantasting van ons natuurlijk kapitaal, aan de orde zijn gekomen. Ook heeft hij zijn toekomstvisie op zowel onze nationale als internationale samenleving met het publiek gedeeld.